Respijtzorg? Wat is dat?

Net zoals de term mantelzorg niet bij iedereen bekend is, is de term respijtzorg vooral iets wat door beleidsmakers bedacht is. Toch hoop ik met de vorige bijdragen duidelijk gemaakt te hebben dat het heel belangrijk is om als je voor een ander zorgt zo nu en dan een adempauze te nemen, tijd voor jezelf. Want respijtzorg is eigenlijk niet meer en niet minder dan dat: een vorm van zorg die de mantelzorger respijt geeft.

Dat kan op heel veel verschillende manieren. Soms hangt het er ook van af in hoeverre je degene waar je voor zorgt ook even alleen kunt laten. Zo blijft mijn man op zaterdagmorgen graag langer in zijn bed liggen. Dan kan hij heerlijk op tv naar zijn voetbalprogramma’s kijken zonder dat ik mee hoef te genieten. Tegelijkertijd kan ik rustig boodschappen gaan doen of iets anders. Als hij in bed ligt kan er immers niet zo vreselijk veel gebeuren. Dat is natuurlijk anders als de zorgvrager Alzheimer heeft.

Als je het geluk hebt om een groot netwerk te hebben kan misschien iemand anders eens de zorg van je over nemen als je een paar uur wegwilt. En dat hoeft niet te zijn voor prozaische activiteiten als boodschappen doen, maar je kunt ook iets leuks gaan doen voor jezelf. Een ‘zorgvoormezelfavondje’ (of middagje of dagje) zoals zo prachtig beschreven door Marjo Brouns op haar blog ‘In de zorg voor de ander, jezelf blijven zien’.

Als de zorgvrager een PGB heeft voor de zorg kun je ook op gezette tijden iemand anders inhuren voor de zorg om zo zelf de deur uit te kunnen. Vaak is het ook mogelijk om via de steunpunten mantelzorg (zie bij Mezzo) een zorgvrijwilliger te vinden die de zorgvrager gezelschap komt houden of die iets leuks met de zorgvrager kan gaan doen zodat je als mantelzorger even je handen vrij hebt. Maar dan moet je (zoals ik) natuurlijk niet de handicap hebben dat de zorgvrager nog al op zichzelf is en niet goed reageert op ‘vreemden’ in huis. Daarom was ik onlangs ook zo blij toen een oude vriendin weer in de buurt was komen wonen en mijn man wel gezelschap wilde komen houden. Zij begreep dat er alleen maar iemand in huis hoefde te zijn en dat hij verder gewoon zijn eigen gang wil gaan. Zij hield zichzelf bezig.

Maar dit zijn vaak de kortere momenten, dingen die je zo nu en dan eens regelt. Een meer structurele manier om tijd voor jezelf te krijgen is een vorm van dagopvang. Afhankelijk van de soort en de ernst van de aandoening kan het CIZ dit opnemen in de indicatie voor AWBZ-zorg (tot 2013 tenminste). Ook dat is maar voor een deel een oplossing. Ook met dagopvang is de zorgvrager immers maar een paar uur de deur uit. Daarvoor en daarna ben je gewoon weer aan het zorgen, de rest van de 24 uur van die dag. Iemand met een betaalde baan heeft ook gewoon weekend, die hoeft ook niet 7 dagen in de week klaar te staan.

Wil je als mantelzorger eens echt even bijkomen, of ben je zelf even uitgeschakeld door ziekte of iets dergelijks, dan heb je toch langer dan een dag nodig. Eigenlijk heb je zelfs minimaal een week nodig, want de eerste dagen ben je nog zo druk bezig met het loslaten van die zorg voor de ander dat de werkelijke ontspanning pas na een paar dagen komt. Ook dan zijn er meerdere opties. Zo bestaan er mogelijkheden om tijdelijk een vrijwilliger in huis te nemen die alle zorg overneemt die de mantelzoger normaal levert. Handen-in-huis coördineert dit. De meeste zorgverzekeringen vergoeden de kosten die hiermee samenhangen. Een andere mogelijkheid is om de zorgvrager tijdelijk in een verzorgingshuis of verpleeghuis te laten opnemen. Veel instellingen hebben de mogelijkheid voor een kort logeerverblijf, soms is er ook een zgn. wijkziekenboeg. Dit kun je meestal financieren uit de AWBZ. Als zo’n opname heel plotseling nodig is het handig om de huisarts erbij in te schakelen. Die kan meestal opname binnen 24 uur regelen. Tot slot kan de zorgvrager tijdelijk elders gaan logeren. Op sommige plaatsen zijn al logeerhuizen of respijthuizen, in sommige gevallen kan ‘De Herbergier’ een oplossing zijn, en soms is een zorghotel de meest geslaagde optie. Het moeilijkste is eigenlijk om een passende plaats te vinden. Natuurlijk zijn ook op dit gebied diverse websites beschikbaar, zoals de respijtwijzer. In sommige gevallen hebben mensen hun ervaringen met bepaalde locaties op deze website vermeld. Ook op mijn eigen website verzamel ik de locaties waar wij ervaringen mee hebben, samen met onze vakantieervaringen. In deze blog komen de verhalen van onze ervaringen met respijtzorg.