Mantelzorg en respijt: het eeuwige dilemma

Wij kijken graag naar programma’s bij de BBC. Een paar weken geleden werden we verrast door een programmaserie over ouder worden genaamd ‘When I get older’. In de eerste aflevering deelden vier bekende Britten vier dagen het gewone leven van Britse ouderen. Deze bekende Britten waren zelf ook boven de 65, en bekend als tv-presentator of acteur. Ze mochten in die vier dagen niets proberen te veranderen, maar alleen ervaren hoe het leven van ouderen is, wanneer je niet de luxe hebt van een eigen vermogen of een uitgebreid pensioen, en niet meer kunt doen dan gewoon overleven. Toch zag je dat iedereen er al met een vooropgesteld idee instapte, in de zin van ‘ik zal het ze wel even leren’. Het mooie van dit programma was dat het het gewone leven zichtbaar maakte op een veel duidelijker manier dan wanneer je gewoon een documentaire over het onderwerp maakt. Een echte eye-opener, zeker voor de bekende Britten, hopelijk ook voor anderen.

Een van de deelnemers, Lesley Joseph, trekt in bij een echtpaar, waarvan de man, Malcolm, na een aantal beroertes volledig verlamd en bedlegerig is en veel zorg nodig heeft. Zijn bed staat beneden, waar ze ook een tillift hebben. Er is een traplift, maar die kan hij op dit moment niet gebruiken. Zijn vrouw Pat zorgt als enige voor hem en begint met te vertellen: ‘vroeger had hij een leven, en ik ook. Ik weet niet waar het gebleven is’. Ze geeft ook aan hoe frustrerend het voor haar is om voor hem te moeten zorgen, terwijl hij niet meer de man is die hij vroeger was. Toch doet ze het, net als vele mantelzorgers met haar, dag in, dag uit. Lesley zal haar vier dagen lang helpen, voor zover mogelijk. Ze ontdekt al snel hoe veel tijd er gaat zitten in de zorg. Alles gaat namelijk moeizaam en traag. Hierdoor houdt Pat feitelijk nooit tijd voor zichzelf over. Aan het eind van de eerste dag heeft Lesley al in de gaten dat Pat degene is die op dit moment het meeste aandacht nodig heeft. Ze heeft nooit meer een lolletje en loopt op haar tandvlees. Hoe dat komt wordt nog eens extra duidelijk als Pat zoals gewoonlijk de volgende nacht een paar keer uit bed geroepen wordt omdat Malcolm hulp nodig heeft. En die roep wordt al snel dringend als Pat niet binnen 5 seconden naast zijn bed staat.

In de dagen die erop volgen heeft Lesley mooie gesprekken met beiden. Met Malcolm over of hij zich realiseert hoe het voor Pat is om voor hem te moeten zorgen, hoe zwaar het voor haar is, maar ook hoe het voor hem is om zo compleet afhankelijk van haar te zijn. Met Pat over de keuze die ze gemaakt heeft om toch voor hem te blijven zorgen en hem niet te laten opnemen in een verpleeghuis. Over het schuldgevoel dat dat zou oproepen. Malcolm realiseert zich heel goed dat Pat hoognodig een adempauze moet hebben. Tegelijkertijd is hij echter doodsbang dat ze niet meer terug zal komen als ze eenmaal aan de vrijheid geroken heeft. Ook vond hij het niet erg prettig in het logeerhuis. Hierdoor verzet hij zich steeds  heftig tegen pogingen van Pat om hem weer een tijdje naar het logeerhuis te laten gaan. In de gesprekken met Lesley blijkt ook dat hij rationeel best weet dat ze toch wel terug zal komen. Dat ze veel van hem houdt blijkt steeds uit alles wat ze doet en moet laten. Verder zou het voor de sfeer in huis waarschijnlijk beter zijn als ze zo nu en dan tijd voor zichzelf heeft, en tijd om op adem te komen. Uiteindelijk belooft hij Lesley ook dat hij het toch weer een keer zal proberen, voor Pat. Voor hem is dit het enige wat hij terug kan geven; een cadeau voor al die zorg die hij van haar krijgt, waardoor hij in zijn vertrouwde omgeving kan blijven. Dat maakt uiteindelijk ook dat hij zich een klein beetje minder nutteloos voelt.

Doordat Lesley haar nu helpt bij het eten koken en bij de afwas, krijgt Pat zo nu en dan even tijd om gewoon te gaan zitten en na te denken over haar situatie. Hierdoor realiseert ze zich dat ze door de sleur in de dagelijkse zorg en de frustraties die dat met zich meebrengt Malcolm steeds minder als een mens ziet, meer dat onderwerp van zorg. Ze zit helemaal vast in haar rol als verzorger en vergeet haar rol als echtgenote, waardoor Malcolm wel de nodige zorg, maar niet meer de aandacht en warmte krijgt die hij vroeger wel kreeg. Het is voor haar een grote verrassing aan het eind van het verblijf van Lesley te horen dat Malcolm beloofd heeft weer naar het logeerhuis te gaan. Zij kan plannen gaan maken voor een vakantiecruise.

Het programma zat vol punten van herkenning voor ons allebei en leverde daarom ook voor ons een mooi gesprek op. Het maakte ook zo mooi de dilemma’s duidelijk waar je als zorgvrager en mantelzorger mee zit in de 24-uurs zorg. Zelfs nu ik dit opschrijf stromen soms de tranen nog over mijn wangen. Ik ben blij dat mijn man het wel naar zijn zin heeft tijdens zijn weekjes respijtzorg al zou ook ik ze wel vaker willen inzetten en doe dat niet omdat ik met dezelfde dilemma’s zit. Ik ben ook blij dat ik op dit moment meer balans heb tussen mijn diverse rollen.

Het zou ook mooi zijn als een Nederlandse zender eens een vergelijkbaar programma zou maken, in plaats van sommige van de programma’s die er nu soms zijn, zoals het voorgestelde programma over kinderen die zelf hun pleegouders uit mogen zoeken. Mart Smeets misschien als één van de BN-ers? Maar gewoon dit programma van de BBC met ondertitels mag ook. De situaties daar verschillen per slot van rekening nauwelijks met de situaties hier.

Dit bericht werd geplaatst in mantelzorg, respijtzorg, zorg voor jezelf en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Mantelzorg en respijt: het eeuwige dilemma

  1. Lieve Eliane, wat een prachtig blog! Je neemt me helemaal mee in je verhaal en nog belangrijke je emoties. Je geeft goed weer dat het delen van mantelzorg (en dat kan in allerlei vormen) misschien wel de toekomst is. Want in je kracht blijven, dat is het allerbelangrijkste voor iedere mantelzorger, voor ieder mens. Dank je dat je je verhaal en gevoel met ons deelt.
    Liefs,
    Marjo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s